Eureka : Groene daken!

Door de klimaatverandering worden de zomers warmer en droger en buien zullen extremer zijn en vaker aanhouden. Waarom richten we onze daken dan niet zo in dat ze verkoelend werken bij hitte, isolerend bij koude en wateropnemend bij zware regenbuien? Een van de manieren waarop dat kan: groene daken!

Met groene daken ontstaat er meteen een 'tweede maaiveld' in de stad, dat
door velen beleefd kan worden als een natuurlijke leefomgeving. Aangenaam
om naar te kijken, fijn om te gebruiken als daktuin of dakterras en goed voor
de lucht- en stadskwaliteit.

De Stadsregio Arnhem Nijmegen ziet de luchtproblematiek en klimaatverandering als een kans en niet als bedreiging. Een opvallend initiatief binnen het programma Eureka is het Europese Interreg IVB-project Future Cities. Future Cities onderzoekt hoe we (regen)water kunnen vasthouden en groen kunnen inzetten om de oververhitting van steden tegen te gaan en de luchtkwaliteit te verbeteren.

Doel van deze publicatie is beleidsmakers en eigenaars van daken enthousiast maken voor toepassing van groene daken. Dit als onderdeel van het programma Future Cities.

Publicatie | Website

Wat natuur de mens biedt: ecosystemen in Nederland

De natuur levert op een haast onmerkbare manier allerlei diensten aan de mens. Zo beschermen duinen ons land bijvoorbeeld tegen overstromingen en slaan bossen CO2 op. In Nederland zijn er diverse kansen om deze door de natuur geleverde diensten, of wel ecosysteemdiensten, te benutten. Over het begrip ecosysteemdienst is nog veel discussie, net als over het belang ervan voor de maatschappij. Om de discussie over ecosysteemdiensten te bevorderen, heeft het Planbureau voor de Leefomgeving samen met Wageningen UR een brochure uitgebracht.

Details | brochure | Website WOT Natuur en Milieu

Stedelijk groen en luchtkwaliteit

Vegetaties nemen continu verontreiniging uit de lucht op en functioneren daarmee als filter en verbeteren de stedelijke luchtkwaliteit. Van alle planten zijn vooral bomen zeer geschikt. Kennis over deze eigenschap van groen en de omvang van de filterkwaliteit kan veel beter worden toegepast in de planvorming dan tot nu toe. In de stad zijn vooral de concentraties van stikstofdioxide en fijnstof (PM10)hoog als gevolg van het lokale verkeer. De misvatting dat groen enkel een kostenpost is moet uit de wereld worden geholpen. Gericht groenbeleid levert, naast een gezondere leefomgeving, ook baten op.

Details | volledige tekst | Meer over steden en luchtkwaliteit in Artik+

Portal Plantgezondheid online!

Sinds kort is er een nieuwe portal op het gebied van plantgezondheid beschikbaar. De portal Plantgezondheid is het centrale punt waar kennis, ervaringen en onderwijshulpmiddelen over plantgezondheid, gewasbescherming, bemesting en duurzame teelt gebundeld wordt. Vanaf begin februari 2010 is de website, die als portal functioneert, operationeel.

Docenten, studenten, onderzoekers en ondernemers kunnen op www.plantgezondheid.nl actuele informatie vinden. Elke dag verschijnen er nieuwe berichten over onderzoek, onderwijs of publicaties. Per sector heb je toegang tot de meest actuele publicaties, recente informatie uit onderzoek en verwijzing naar de beeldenbank.
Meer informatie over onderzoeksprojecten is te vinden op de onderzoekspagina.

Onderzoek en onderwijs werken in projecten op verschillende manieren samen aan ontsluiting van kennis. De producten zijn beschikbaar in de vorm van lespakketten. Informatie over die projecten en producten is te vinden op de onderwijspagina. U kunt zich eenvoudig abonneren op de nieuwsberichten die op plantgezondheid.nl verschijnen, zie de link op de homepage. De portal Plantgezondheid is een initiatief van het het programmateam Plantgezondheid van Groene Kenniscoöperatie en maakt deel uit van Groen Kennisnet, het is samen met SILO, de bibliotheek van WUR en het programma Ontsluiten Publieke Kennis (OPK)ontwikkeld. Het programmateam voert de webredactie.

Heeft u vragen, tips, suggesties tot verbetering, of wilt u weten hoe je nieuwsberichten kunt aanleveren voor de portal, neem dan contact op.

4D : de vierde dimensie : steden op weg naar menselijk groen

Wie denkt aan groen of natuur, denkt niet in eerste instantie aan de stad. Maar omdat de meeste Nederlanders tegenwoordig in een stad leven, is het groen in de stad wellicht nog belangrijker dan dat op het platteland of in de natuur. Groen in het stedelijk gebied is meer dan alleen make up die zorgt dat de stad er beter uitziet. Het is een wezenlijk onderdeel van de openbare ruimte en essentieel voor het functioneren van de stad, het is de vierde dimensie van de stad. Wethouders van de 35 grootste gemeenten van Nederland, blikken terug en vooruit op de manier waarop de gemeenten werken aan de vierde dimensie van de stad, groen en de stad.

Details | Volledige tekst

Grootste groendak bij Olympische Winterspelen

De Olympische Winterspelen in het Canadese Vancouver doen er alles aan om als groenste spelen de boeken in te gaan. Zo heeft het 'Vancouver Convention/Exhibition Centre het grootste niet-industriële groendak van Noord-Amerika. Het centrum dat tijdens de spelen dient als perscentrum en meer dan 7000 mediagasten kan herbergen draagt een groendak waarop 400.000 planten en grassen zijn geplant. Het organisatiecomité in Vancouver gaat prat op het stempel 'Groene Spelen'. Zo is er ook bij het Olympisch dorp - het onderkomen van de atleten - gekozen voor veel groenvoorzieningen en bijvoorbeeld solarsystemen.

Bericht Tuin&Landschap | Meer over groene daken in Artik+

Amsterdamse dakdokter wil daktuin populair maken

Steeds meer Nederlandse gemeenten hebben een subsidieregeling voor het begroenen van daken, zo ook Amsterdam. Daarvan is welgeteld één daktuin aangelegd. De reden? De aanvraagprocedure is voor de gewone burger veel te ingewikkeld en duurt te lang. 'Dakdokters' Matthijs Bourdrez en compagnon Daan de Leeuw willen hierin verandering brengen. Met hun bouwkundige achtergrond en kennis van zaken betreffende regelgeving in de stad Amsterdam kunnen zij mensen alles uit handen nemen, behalve het begroenen zelf. Daarvoor werken zij samen met groenspecialisten en hoveniers. Voor klanten die het luxegevoel van een daktuin willen beleven, worden veel drempels weggenomen. Groene daken zijn daardoor voor een breed plubiek toegankelijk.

Bericht Tuin en Landschap | Mening Matthijs Bourdrez | Alles over groene daken in Artik+ | Website Groene daken Amsterdam

Invloed vegetatie op de luchtkwaliteit langs snelwegen

Vegetatie als maatregel voor verbetering van de luchtkwaliteit langs snelwegen is een sympathieke en maatschappelijk geaccepteerde maatregel. De effectiviteit van de maatregel is onderzocht in het kader van het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit (IPL), een samenwerking van de ministeries van VROM en V&W. Dit rapport vat de resultaten van een 17-tal rapporten samen die (mede) in dit kader zijn opgesteld. Alle onderzoeken wijzen in de richting van een licht positief effect van vegetatie op de luchtkwaliteit op grotere afstand van de weg, ruwweg vanaf 50 meter van de rand van de weg, maar de onderzoeken hebben dit effect niet statistisch significant kunnen aantonen. De invloed van naaldbomen blijkt sterker dan die van loofbomen. Loofbomen hebben ook als nadeel dat in de winter de hoeveelheid blad sterk afneemt en de porositeit toeneemt, hetgeen de positieve effecten op luchtkwaliteit doet afnemen.

Details | volledige tekst | Meer over luchtkwaliteit en wegen in Artik+

Zouttolerantie van planten complexe materie en effect lastig voorspelbaar

De zouttolerantie van land- en tuinbouwgewassen is complexe materie, en een effect is lastig voorspelbaar. Van de meeste gewassen uit de landbouwteelt zijn wel enige gegevens voorhanden over schade bij continue blootstelling aan zout bodemvocht of gietwater. Maar deze gegevens zijn niet altijd eenduidig en de nauwkeurigheid is beperkt. Over schade bij fluctuerende zoutgehalten zijn helemaal geen gegevens gevonden. Dat staat in de brochure 'Leven met Zout water' van de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA). Om goed te kunnen inspelen op verzilting van land- en tuinbouwgebieden, is het van groot belang te weten wanneer schade te verwachten is bij verschillende gewassen, en hoe deze beperkt of voorkomen kan worden.

Details | Volledige tekst | Dossier Zoutwaterlandbouw | Website STOWA | Bericht Hortinews

Zwemvijvers nader onderzocht

Oriënterend onderzoek van studenten van van Hall Larenstein naar natuurlijke zwemvijvers. In dit studentenverslag zijn 2 vormen van zwemvijvers onderzocht: openbare natuurlijke zwemvijvers en private natuurlijke zwemvijvers. De zuiveringstechnieken daarvan, de inrichting en de normen en regel- en wetgeving van het zwemwater. De vraag daarbij was: 'Hoe werkt de natuurlijke zuivering en kan dit toegepast worden in het meer van Meerstad?'. Is de recreatieplas geschikt om als zwemvijver te functioneren? Meerstad is de nieuw te realiseren stad ten oosten van Groningen, hier komt een grote recreatieplas te liggen.

Details | Volledige tekst | Meer over zwemvijvers in Artik+ | Website Meerstad

Lichtgewicht groen dak op Groningse basisschool

De Groninger basisschool St. Michaëlschool heeft als eerste gebouw in Nederland een lichtgewicht groen dak op een bestaande dakconstructie. De school verwacht veel van het feit dat de groene daken energiebesparend werken. Doordat de daken de warmte in de winter vasthouden en verkoeling in de zomer geven, hoopt de Groningse school de energiekosten te kunnen drukken.

Bericht Tuin en Landschap | Video

Rotterdam gezond groen gewoon doen!

De levensverwachting van de gemiddelde Rotterdammer is lager dan het landelijk gemiddelde. De vraag is: hoe kun je de levensverwachting op het gewenste peil krijgen? Mensen die in een relatief groene omgeving wonen voelen zich zowel geestelijk als lichamelijk gezonder vergeleken met mensen die in een minder groene omgeving wonen. Zij melden daadwerklijk minder gezondheidsklachten. Dit betekent dat gezondheidswinst te halen valt door de stad groener te maken. Op welke manier 'groener'en hoe maak je de juiste keuzes? Dit literatuuronderzoek geeft inzicht in de wetenschappelijke relatie tussen groen, gezondheid en milieu. Op basis daarvan worden conclusies en aanbevelingen gegeven voor beleid- en planvorming in Rotterdam.

Details | Volledige tekst | Website de Groene Stad | Artikelen over groen, stedelijke gebieden en gezondheid in Artik+

Gevelbeplanting : onderzoeksrapportage naar verticale tuinen

Voor de Minor 'Stedelijke beplantingen' hebben Margo Schotanus en Joukje Eikelboom van Van Hall Larenstein Velp onderzoek gedaan naar verticale tuinen. De centrale vraag was wat het effect is van de gevelbeplanting op beeldkwaliteit, duurzaamheid en beleving en welke mogelijkheden zijn er om nieuwe innovatieve ideeën te ontwikkelen. Het onderzoek richtte zich op gevelbeplanting die toegepast wordt op een architectonische wijze en door architecten als ontwerpmiddel wordt gebruikt. Hun conclusie is dat gevelbeplanting zorgt voor groen in de stad op plaatsen waar het toepassen van bomen niet mogelijk is. Ook heeft gevelbeplanting naast economische en ecologische waarden ook esthetische waarden die veel invloed hebben op het stadsbeeld.

Details | Volledige tekst

50 ideeën voor nieuwe bossen

Mensen willen meer bos, overheden willen meer bos, en toch blijft de realisatie achter bij de ambities. Waar liggen de kansen, de mogelijkheden en vooral de omkeringen in denken en handelen die nieuwe bossen wél mogelijk maken? Voor stedelingen liggen bossen niet om de hoek. Groene daken zijn al eerder gerealiseerd, maar beboste daken zijn een echte innovatie. Ook op lange termijn blijft het dak zorgen voor extra aandacht voor het gebouw. Het beboste dak zal zorgen voor meer bezoek aan winkel- en kantoorpanden. Een mooi bebost dak biedt prachtige, communicatieve mogelijkheden. InnovatieNetwerk organiseerde een 'Battle of Concepts' met als opdracht: bedenk een innovatief concept waarmee we nieuwe bossen kunnen realiseren en beheren. Dit ideeënboekje is de weerslag van de Battle of Concepts.

Details | Volledige tekst | Website Battle of Concepts

IPC gaat dak- en gevelbegroeners opleiden

Hoe je veilig op een dak werkt en hoe een dakgroensysteem deugdelijk in elkaar zit, kan iedereen vanaf februari 2010 leren aan IPC Groene Ruimte in Arnhem. Het onderwijsinstituut verzorgt als eerste in Nederland een opleiding tot dak- en gevelbegroener.

Bericht Tuin&Landschap | Website IPC Groene Ruimte | Artikelen over dak- en gevelbegroening in Artik+

Makkelijk begroenen met mosmatten

Verreweg de meeste extensieve groendaken zijn beplant met sedum. Nieuw zijn mosdaken; deze zijn gemakkelijk aan te brengen en kunnen door hun geringe gewicht ook op lichte dakconstructies worden toegepast. Oorspronkelijk zijn mosmatten ontwikkeld om fijnstof af te vangen in bermen langs snelwegen. De mosmatten bestaan uit een waterbergende vezellaag, een laag met moskiemen en een laag met driedimensionale vezelds die de (wortelloze) mossen vasthoudt. Het totaal is ongeveer 1 cm. dik. De mosplantjes gaan pas groeien als de matten op het dak liggen. De duur van de uiteindelijke dikte van 6 cm. die de mat kan bereiken is afhankelijk van de locatie en de vochtigheid. Mosdaken vergen zo weinig kennis van groen dat ze zonder tussenkomst van de groenman door dakdekkers verwerkt kunnen worden. Vanuit de vakgroep dak- en gevelbegroeners van de VHG komen geluiden dat het begroenen van daken in de groenbranche thuis blijft horen. De beplantingen die je aanlegt, het onderhoud van de planten en de garantie die de groenvoorziener of hovenier moet kunnen geven op het eindbeeld vraagt kennis van zaken.

Details | alle artikelen in Tuin&Landschap nr. 1 in Artik+ | alles over groene daken in ARTIK+

Boom, je kunt het dak op!

Er komt meer interesse voor daktuinen en bomen op daken. Daktuinen maken de openbare ruimte groener. Volgens deskundige Robert Smid van Du Pré Groenprojecten kan bijna iedere soort en maat boom het dak op. Bij het aanleggen van een daktuin kan er veel misgaan. Niet iedere boom past op ieder dak, net zomin als iedere boom op iedere volle grondsoort kan staan. Hoe lang staat een gebouw gepland om te blijven, want een boom kan in principe net zo lang leven op het dak als in de volle grond.

Details | volledige tekst | meer informatie over daktuinen in ARTIK+

Muurflora in Delft 2009: binnenstad en TU-wijk

Stenige standplaatsen vormt de favoriete 'ondergrond' voor zogenoemde muurplanten. Onder de muurplanten bevinden zich opvallend veel varens. Zowel de algemene, als de meer zeldzame murenvarensoorten komen steeds meer voor op bruggen en kaden in de binnenstad van Delft. Eind jaren tachtig waren er nog geen bestaande groeiplaatsen van tongvaren, eikvaren en steenbreekvaren. In 2009 bleken de bij de wet beschermde soorten als steenbreekvaren en tongvaren in Delft een stuk minder kwetsbaar. Het aantal groeiplaatsen van bijna alle geïnventariseerde soorten is sterk gestegen. Bovendien werd er een nieuwe soort aangetroffen; de zeer zeldzame schubvaren. Dit blijkt uit het inventarisatierapport Muurflora dat is opgesteld door de Delflandse afdeling van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV) in opdracht van de gemeente Delft.

Details | Volledige tekst

Puzzelen met beplanting in een intensieve daktuin

Bij het ontwerpen van een daktuin gaat de ontwerper, net als bij een tuin op het maaiveld uit van welke functie de tuin moet vervullen en welk beeld ze met de vormgeving en beplanting wil neerzetten. Om een fraaie beplanting te realiseren in een intensieve daktuin, moet je goed kunnen puzzelen met de substraathoogte en de groeiplaatsomstandigheden. Wat bij daktuinen wezenlijk anders is, is de draagkracht van het dak.

Details | Alle artikelen in Tuin en Landschap nr. 24 in Artik+ | Artikel in Tuin en Landschap | Themanummer Daktuinen

Daktuinen verbeteren leefomgeving in stad

Daktuinen – in allerlei vormen – zijn een effectief en relatief goedkoop middel om de gevolgen van het veranderende klimaat deels op te vangen. Een groen dak is namelijk meer dan wat versiering van de deksel op een gebouw. Een met planten begroeid dak vervult vele functies en is daarmee economisch aantrekkelijk om aan te leggen. Het verbetert de luchtkwaliteit, het regenwater wordt er door vastgehouden, de gebouwen blijven koeler in de zomer, extra ruimte wordt gecreëerd en de leefomgeving wordt aantrekkelijker. Daktuinen hebben in dit opzicht de grootste waarde, maar vereisen wel een voldoende solide gebouw eronder.

Details | volledige tekst | meer informatie over daktuinen in ARTIK+ | Filmpje Vroege Vogels over daktuinen